Journal of Rescue Relief

fa تحلیل فضایی-مکانی مراکز آتش‌نشانی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی Application of AHP Model in Site Selection of Firefighting Centers by using Geographical Information Systems: (Case Study: Jahrom City) حمایت روانی در سوانح Psychological support in disasters پژوهشي Research article مقدمه: تعیین مکان مناسب جهت تأسیس ایستگاه‌های آتش¬نشانی یکی از مهمترین وظایف و اهداف مدیران شهری است که باید قبل از اجرا، در یک چارچوب سیستماتیک آماده¬سازی گردد. درواقع، هدف اصلی مکان¬یابی، جلوگیری از هدر رفتن هزینه¬ها و تضمین کارآیی بهینه ایستگاه‌ها در تقابل با سیستم شهری است. دسترسی سریع، به موقع و ارزان به مراکز آتش‌نشانی در هر جامعه بخصوص در جوامع شهری امری مهم و ضروری می¬باشد. روش¬ها: روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده است. اطلاعات مورد نیاز با استفاده از نقشه 2000/1 کاربری اراضی، مشاهده میدانی و مطالعه طرح&lrm;های مرتبط با شهر جهرم جمع¬آوری شده است که با استفاده از نرم¬افزارGIS، فرایند تحلیل سلسله مراتبی AHP به عنوان مدل مورد استفاده در وزن¬دهی معیارها، در قالب مقایسات زوجی و بر اساس نظرات کارشناسان اعمال گردیده است. کار پردازش و تجزیه و تحلیل داده¬ها مطابق معیارها و استانداردهای برنامه¬ریزی شهری انجام گرفته است و در پایان مناسب¬ترین مکان¬ها برای ایجاد مراکز مورد نظر تعیین شده است. یافته¬ها: برای بررسی وضع موجود مراکز آتش&lrm;نشانی از روش حریم¬یابی استفاده شده است که با شعاع عملکردی2000 و 1500متری، بخش-های شرقی و غربی شهر جهرم تحت پوشش ایستگاه¬های آتش¬نشانی قرار نمی¬گیرند. برای مکان-یابی مراکز آتش¬نشانی با استفاده از GIS مراحل مختلفی باید طی شود: 1- شناسایی داده¬های مورد استفاده، 2- شناسایی عوامل تأثیر¬گذار در مکان¬یابی مراکز آتش‌نشانی جدید، 3- ورود عوامل تأثیرگذار به سیستم اطلاعات جغرافیایی، 4- ارزش¬گذاری لایه‌های اطلاعاتی، 5- هم‌پوشانی لایه¬ها با در نظر گرفتن ضریب اهمیت معیار¬ها، 6- ورود وزن نهایی به GIS و ترکیب لایه¬های اطلاعاتی، 7- تطبیق نتایج الگوی مکان¬یابی با واقعیات زمینی. نتیجه¬گیری: با توجه به افزایش جمعیت در آینده، توسعه شهر و افزایش مهاجرت از روستاهای اطراف به شهر و کمبود امکانات و مراکز آتش-نشانی موجود در پاسخگویی به نیاز¬ها، ایجاد مرکز آتش¬نشانی جدید برای شهر جهرم ضروری به نظر می¬رسد. نتایج این تحقیق، به‌کارگیری لایه¬های اطلاعاتی مختلف و کارآمدی سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS را به خصوص در مکان¬یابی مراکز آتش¬نشانی و همچنین ارزیابی وضعیت موجود در شهر جهرم را نشان می¬دهد. بنابراین پس از تطبیق نتایج الگوی مکان¬یابی با واقعیت موجود در منطقه مورد مطالعه و با درنظرگرفتن کلیه پارامترهای مؤثر در فرایند مکان¬یابی، درنهایت 2 مکان برای ایجاد ایستگاه آتش‌نشانی جدید مناسب تشخیص داده شد Introduction: Determining the appropriate locations for establishment of firefighting stations are one of the important tasks and objectives of urban managers which should be prepared before implementation in a systematic framework. The main purpose of the site selection is to avoid wasting costs and to ensure optimal performance of stations in contrast to urban systems. Quick and timely access to fire stations is essential for societies especially in urban ones. Methods: In this descriptive-analytical study, required information is collected by using a1/2000 land use map, field observation, and studying the related projects to Jahrom city which is applied as the model used in the weighting of criteria in paired comparisons format by using GIS software, Analysis Hierarchy Process (AHP) and based on experts’ opinions. Data processing and analysis was performed in accordance with the criteria and standards for urban planning. At the end, the most appropriate locations are determined to establish centers. Findings: Buffering method is used to evaluate the firefighting stations; however, eastern and western parts of Jahrom city didn’t cover of fire stations with 2000 and 1500m function of radius. Several steps must be taken for selecting a fire station site by using GIS such as: 1) To identify the used data; 2) To identify influencing factors for selecting a fire station site; 3) To enter influential factors in GIS; 4) To evaluate layers of information; 5) To overlap layers of criteria considering the importance of criteria; 6) To enter the final weight in GIS and composition of information layers; 7) To compare the results of site selection pattern with the realities Conclusion: It is necessary to arrange new firefighting center for Jahrom City due to population growth in the future; urban development; increased migration from rural areas to cities and lack of facilities and fire stations in response to the needs. The results show that there was used of different information layers and effective geographical information system (GIS) especially for selecting a fire station site and assessment of status in Jahrom city. Finally, two locations were detected suitable for establishment of new fire station after comparison between the results of site selection pattern with the actual location of the study area considering all the parameters affecting the process of site selection. شهر جهرم, مراکز آتش‌نشانی, مکان‌یابی, GIS, AHP Jahrom City, firefighting centers, site selection, GIS, AHP 29 14 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-127&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Sahraeian زهرا صحرائیان z.sahraeian22@gmail.com 10031947532846009395 10031947532846009395 Yes Master of Geography and Urban Planning, Faculty of Geographical Sciences and Planning, University of Isfahan, Iran Ali Zangiabadi علی زنگی‌آبادی 10031947532846009396 10031947532846009396 No