Journal of Rescue Relief

en بررسی استرس شغلی و عوامل مرتبط با آن در نجاتگران جمعیت هلال احمر استان مرکزی Occupational Stress and Its Determinants among Red Crescent Society Rescuers in Markazi Province, Iran سایر موارد مرتبط با بحران، حوادث وامدادونجات Other matters related to crisis, disasters and rescue & relief پژوهشي Research article مقدمه و هدف:  نجاتگران شاغل در پایگاه‌های امداد و نجات بین‌جاده‌ای به‌واسطه ماهیت بحرانی مأموریت‌ها و مواجهه مستمر با صحنه‌های تروماتیک، در معرض سطوح بالایی از استرس شغلی قرار دارند. با این حال، اطلاعات نظام‌مندی در خصوص وضعیت سلامت روان این گروه حیاتی در نظام سلامت ایران، به‌ویژه در استان مرکزی، در دسترس نیست. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی استرس شغلی، شناسایی ابعاد غالب آن و تحلیل ارتباط میان ویژگی‌های دموگرافیک با استرس شغلی در نجاتگران کادر جمعیت هلال احمر استان مرکزی انجام شد. روش تحقیق: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی بر روی 327 نفر از نجاتگران مرد شاغل در پایگاه‌های بین‌جاده‌ای استان مرکزی در سال ۱۴۰۴ انجام شد. نمونه‌ها به روش تصادفی طبقه‌ای متناسب با حجم انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه استاندارد استرس شغلی فیلیپ ال. رایس (۵۷ گویه در سه بُعد روابط بین فردی، شرایط فیزیکی محیط کار و علایق شغلی) و فرم مشخصات دموگرافیک بود. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ ۰.۸۹ تأیید شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی مستقل، تحلیل واریانس یک‌طرفه و رگرسیون خطی چندگانه در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۸ انجام گردید. یافته‌ها: میانگین نمره کل استرس شغلی ۱۸۷.۴ ± ۲۶.۸ (از حداکثر ۲۸۵) به‌دست آمد که در سطح «بالا» طبقه‌بندی می‌شود. بُعد «روابط بین فردی» (۹۲.۱ ± ۱۴.۵) و «شرایط فیزیکی محیط کار» (۷۱.۸ ± ۱۱.۲) بالاترین میانگین نمرات را داشتند. نجاتگران متأهل به‌طور معناداری استرس شغلی بیشتری نسبت به همتایان مجرد خود تجربه می‌کردند (۱۹۲.۵ ± ۲۴.۱ در مقابل ۱۷۰.۳ ± ۲۸.۹؛p < 0.001). همچنین استرس شغلی در گروه‌های با سابقه کار بیش از ۲۰ سال نسبت به گروه‌های کم‌سابقه‌تر به‌طور معناداری بالاتر بود (p < 0.01). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که وضعیت تأهل (β = 0.35) و سابقه کار (β = 0.28) به‌طور معناداری قادر به پیش‌بینی ۲۴٪ از واریانس استرس شغلی هستند (R² = 0.24). نتیجه‌گیری: شیوع استرس شغلی بالا در میان نجاتگران هلال احمر استان مرکزی یک هشدار جدی برای نظام مدیریت سلامت سازمانی است. تأهل و سابقه کار بالا به عنوان دو عامل خطر کلیدی شناسایی شدند. طراحی و اجرای مداخلات روان‌شناختی هدفمند (به‌ویژه برای نجاتگران متأهل و با سابقه بالا) از جمله آموزش مدیریت استرس، مشاوره خانواده و تعدیل برنامه شیفتی، برای کاهش عوارض بلندمدت استرس شغلی و حفظ کارایی این نیروهای عملیاتی ضروری به نظر می‌رسد. <div style="text-align: justify;">INTRODUCTION: Roadside rescue workers are highly exposed to occupational stress due to the critical and traumatic nature of their duties. However, limited evidence exists regarding stress levels among this workforce in Iran. This study aimed to assess occupational stress, identify its key dimensions, and examine socio-demographic predictors among Red Crescent Society (RCS) rescue workers in Markazi province. METHODS: In this cross-sectional descriptive–correlational study, 327 rescue workers from road-based stations were selected using proportionate stratified random sampling in 2025. Data were collected using the Philip L. Rice Occupational Stress Questionnaire (57 items across interpersonal relations, physical working conditions, and job interests) and a demographic form. Reliability was confirmed (α=0.89). Data were analyzed using t-tests, ANOVA, and multiple linear regression. FINDINGS: The mean occupational stress score was 187.4 ± 26.8 out of 285 (65.7%), indicating a high stress level. Interpersonal relations (92.1 ± 14.5) and physical working conditions (71.8 ± 12.1) were high, while job interests (27.8 ± 4.2) were moderate. Married rescue workers reported significantly higher stress than single ones (p<0.001), and those with over 20 years of experience had higher stress levels (p < 0.01). Marital status (β=0.35) and work experience (β=0.28) explained 24% of stress variance (R²=0.24, p<0.001). CONCLUSION: The findings indicate that Occupational stress among RCS rescue workers is high. Targeted interventions, particularly for married and experienced staff, are recommended to reduce stress and improve performance.</div> استرس, استرس شغلی, نجاتگران, جمعیت هلال احمر Occupational stress, Rescuers, Red Crescent Society (RCS), Work experience. 96 102 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-744-4&slc_lang=en&sid=1 Mohsen Khorram محسن خرم mohsenkhorram@ut.ac.ir 100319475328460015007 100319475328460015007 No University of Tehran دانشگاه تهران Saeed Givehchi سعید گیوه چی givehchi@ut.ac.ir 100319475328460015008 100319475328460015008 Yes Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran Ghasem Mehrabadi قاسم مهرآبادی - 100319475328460015009 100319475328460015009 No Associate Professor, Faculty of Environment, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran هلال احمر Seyed Loghman Hosseini سیدلقمان حسینی - 100319475328460015010 100319475328460015010 No Red Crescent Society هلال احمر Elahe Nebton الهه نبتون - 100319475328460015011 100319475328460015011 No Red Crescent Society هلال احمر