fa ارزیابی و پایش توفان گرد و غبار با استفاده از روش‌های سنجش از دور حمایت روانی در سوانح Psychological support in disasters پژوهشي Research article <p style="text-align: justify;"><span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">مقدمه: بلایای جوّی-اقلیمی به‌عنوان پدیدههای قهری در میان مخاطرات آب و هوایی، آسیب‌پذیری‌ها و پاسخ به نیازها به شمار می‌روند. ایران در منطقه‌ای قرارگرفته که به‌شدّت تحت تأثیر توفان‌های گرد و غبار است. تحقیقات نشان می‌دهد که بسامد و شدّت این توفان‌ها در سال‌های اخیر افزایش‌ یافته است. در این پژوهش با توجه به اهمیت توفان‌های گرد و غبار و به تبع آن ریزگرد‌ها و با هدف بررسی جامع ویژگی‌های شدیدترین موارد منجر به وقوع توفان‌های گرد و غبار طی سال‌های اخیر در غرب و جنوب غرب ایران در یک دورۀ زمانی 4 روزه در اسفند90 سعی شد تا ضمن ارزیابی ساختار منطقه‌ای گردش جوّ و سازوکار اصلی حاکم بر وقوع و منشأ توفانهای گرد و غبار وارد شده به مناطق نامبرده و مسیر حرکت آنها شناسایی شود.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">روش: در پژوهش حاضر، ساختاری کاربردی و از نظر نوع روش تحقیق سنجش از دور محسوب میشود. به ‌منظور تبیین علل و منابع اصلی گرد و غبار این توفان، ساختار گردش منطقه‌ای جوّ بررسی شد. تعیین منابع اصلی گرد و غبار برای هر یک از توفان‌های گرد و غباری نیز با بهره‌گیری از مدل لاگرانژینی HYSPLIT و با استفاده از روش ردیابی پسگرد انجام شد. همچنین برای ارزیابی و مقایسۀ نتایج، از خروجی‌های مدل DREAM 8b و مقادیر ضخامت نوری هواویزه (AOT) استفاده شد.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">یافتهها: نتایج تحقیق بیانگر آن است که در زمان وقوع توفان گرد و غبار جریانات زیرین جوّ در یک حرکت شرقی از جانب عراق به سمت غرب ایران می‌وزند. بررسی نقشه‌های همدید نشان داد که مؤلفۀ مقیاس منطقه‌ای گردش جّو در ترازهای زیرین نقش اصلی را در وقوع توفان‌های گرد و غباری جنوب غرب و جنوب ایران بر عهده‌ دارند. این در حالی است که در زمان وقوع توفان یک کم فشار قوی در شرق ایران شکل می‌گیرد و در چنین شرایطی بادهای غربی سبب ورود گرد و غبار به منطقه می‌شوند. نتایج رهگیری جریان باد که با استفاده از مدل HYSPLIT در روز‌های مورد مطالعه انجام گرفت، نشان داد که به‌ طور کلی منابع اصلی توفان گرد و غبار کشور شمال تا شمال غرب عراق و شرق سوریه می‌باشد. پایش داده‌های حاصل از شاخص AOT و مدل DREAM 8b نیز این مورد را تأیید می‌کند.</span><br style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;" > <span style="color: rgb(34, 34, 34); font-family: Arial, Verdana, sans-serif; font-size: 12px;">نتیجهگیری: به طور کلی گرد و غبارها از دو مسیر به کشور منتقل می‌گردند. الف) مسیر شمال غرب- جنوب شرق (از مناطق شمال غرب عراق و شرق سوریه گرد و غبارها را به منطقه منتقل می‌کند)؛ ب) مسیر غرب به شرق (از مرکز عراق گرد و غبارها را به جنوب غرب و غرب ایران منتقل می‌کند). همچنین مشخص شد که ذرات گرد و غبار در لایه‌ای کم‌عمق و در پایین‌ترین لایۀ جوّ به منطقه منتقل می‌گردند. در روز وقوع توفان عمق ذرات بالا و برابر با 9/0 بوده است؛ بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که گرد و غبارهای موجود در جوّ منطقۀ مورد مطالعه برای سلامتی بسیار خطرناک هستند.</span></p> <strong>Introduction</strong>: Weather and climate disasters are as inevitable phenomena among climate risks, vulnerabilities and responding to the needs. Iran is located in an area that is severely affected by dust storms. According to the researches, the frequency and intensity of the storms have increased in recent years. In this study, given the importance and determining the characteristics of the most severe cases lead to dust storms and haze; the regional atmospheric circulation assessed and the main source of dust storms identified in the areas by using HYSPLIT model and their path in recent years in the West and South West Iran (in a 4-day period on March, 2012).<span dir="RTL"></span><br> <strong>Method</strong>: This functional study examined remote sensing. However, in order to explain the main causes of dust storms, the structure of regional atmospheric circulation were studied and determined by Using HYSPLIT model and retroviral tracking method. As well as to evaluate and compare the results, the outputs DREAM 8b model and the optical thickness values of AOT were used.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Findings</strong>: According to the results, the flow of the lower atmosphere from Iraq (West) blows to the west of Iran during a dust storm. The study of the synoptic maps showed that the regional scale of atmospheric circulation in the lower levels plays the major role in occurrence of dust storms in south and southwest of Iran. However, during the storm, a strong low-pressure center formed in east of Iran; in this situation, west winds penetrate the dust storm to the region. By using HYSPLIT model, the results of tracking the wind showed that the main sources of dust storms are in the north to the northwest of Iraq and east of Syria based on the monitoring AOT data and DREAM 8b model.<span dir="RTL"></span><br> <strong>Conclusion</strong>: In general, dust storm is moved to the country in two paths; first, Northwest to Southeast (Northwest regions of Iraq and East of Syria); second, West to East direction (from the center of Iraq to the Southwest and West of Iran). It was also found that dust particles are transported to the shallow and lowest layer area of the atmosphere. On the day of storm, the particles depth was high (0/9); so it can conclude that dust storms in the atmosphere in area studied are very dangerous for the health. توفان گرد و غبار, ضخامت نوری, مدل HYSPLIT, مدل DREAM 8b dust storms, optical thickness, the HYSPLIT, the DREAM 8b, Iran 0 0 http://jorar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-183&slc_lang=fa&sid=1 Kazem Aliabadi کاظم علی‌آبادی Kazemaliabadi_msc@yahoo.com 10031947532846008559 10031947532846008559 Yes Faculty member of Hakim Sabzevari University, Razavi Khorasan, Iran Mohammadali Asadi Zangeneh محمدعلی اسدی زنگنه 10031947532846008560 10031947532846008560 No Abbasali Dadashi Roudbari عباسعلی داداشی رودباری 10031947532846008561 10031947532846008561 No